Qlobal Trendlər və Milli Reallıq
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı qlobal əmək bazarını əsaslı şəkildə dəyişdirir. McKinsey Global İnstitutunun proqnozlarına görə, 2030-cu ilə qədər dünya üzrə milyonlarla insan mövcud peşə fəaliyyətlərini yenidən formalaşdırmalı və yeni bacarıqlar qazanmalı olacaq. Bu transformasiya yalnız texnoloji yenilik deyil, həm də iqtisadiyyatların strukturunu, işçi qüvvəsinin hazırlıq səviyyəsini və rəqabət mühitini yenidən müəyyənləşdirən sistemli dəyişiklikdir.
Azərbaycan üçün bu tendensiyalar xüsusilə aktualdır. “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” sənədi rəqəmsallaşmanı, insan kapitalının modernləşdirilməsini və innovasiya yönümlü iqtisadi modelə keçidi strateji hədəflər kimi müəyyən edir. Rəqəmsal iqtisadiyyatın genişlənməsi fonunda İT sektoru ən dinamik dəyişən sahələrdən olmaqla, qısa zaman intervalında yeni peşə tələbləri və bacarıq profilləri yaradır. Bu isə həm işçi qüvvəsindən, həm də təhsil və idarəetmə sistemlərindən çevik adaptasiya tələb edir.
Bununla belə, Azərbaycanın real vəziyyətini və İT əmək bazarının süni intellekt təsirləri qarşısında hansı çağırışlarla üzləşdiyini ölçən empirik tədqiqatlar hələ də məhduddur. Bu məlumat boşluğu ölkənin strateji qərarvermə proseslərini zəiflədir və rəqəmsal keçidin sürətini ləngidir. Hazırkı layihə məhz bu boşluğu doldurmaq, qlobal trendlərlə milli reallıq arasındakı fərqləri obyektiv şəkildə müəyyənləşdirmək və sübuta əsaslanan tövsiyələr formalaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Nəyə Nail Olmaq İstəyirik?
1. Bu tədqiqatın məqsədi süni intellektin Azərbaycanın İT sektorunda əmək bazarına göstərdiyi funksional (mövcud iş proseslərinin və peşə rollarının dəyişməsi) və strateji (uzunmüddətli sektor transformasiyası və kadr planlaması) təsirlərini empirik məlumatlar əsasında ölçmək, bacarıq boşluqlarını müəyyənləşdirmək və əldə olunan nəticələrə əsaslanan siyasət və reskilling tövsiyələri hazırlamaqdır
Problem Sahəsi
Məlumat Boşluğu
Azərbaycanda süni intellektin İT peşələrinə və əmək bazarına təsirlərini əhatə edən, peşə və bacarıq səviyyəsində bölünmüş, davamlı yenilənən empirik məlumat bazası mövcud deyil. Mövcud statistikalar ümumi xarakter daşıdığı üçün strateji qərarvermə real təsir göstəricilərinə söykənmir.
Siyasət Boşluğu
Süni intellektin əmək bazarında yaratdığı dəyişiklikləri idarə edən vahid siyasət çərçivəsi, bacarıq transformasiyasını nəzərə alan fəaliyyət planı və normativ mexanizmlər hələ tam formalaşmayıb. Bu isə kadr planlaması, kurikulum yenilənməsi və sektorlararası koordinasiyada məhdudiyyətlər yaradır.
Tədris Boşluğu
Ali və orta ixtisas təhsil proqramları süni intellekt dövrünün tələb etdiyi yeni bacarıqlara — data savadlılığı, avtomatlaşdırılmış iş prosesləri, maşın öyrənməsi əsasları və AI etikası kimi kompetensiyalara — tam uyğunlaşmayıb. Tədris məzmunu ilə əmək bazarının real tələbləri arasında ciddi fərqlər qalmaqdadır.
Əhatə və Fokus Sahələri
Coğrafi Əhatə
Bakı şəhəri ilə yanaşı, ölkənin əsas regional texnoloji mərkəzlərini əhatə edir: Sumqayıt, Gəncə və Naxçıvan. Bu şəhərlər həm İT əmək bazarı, həm də təhsil-infrastruktur baxımından tədqiqat üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Hədəf Kateqoriyalar
Zaman Çərçivəsi
Layihənin icra müddəti: 30 sentyabr 2025 – 30 sentyabr 2026 (12 ay) Bu dövrə 3 əsas mərhələ daxildir: məlumat toplama, analiz və siyasət/tövsiyə çərçivəsinin hazırlanması.
Sektor Fokus
Nə Əldə Edəcəyik?
Siyasət Briefi
Süni intellektin İT sektorunda yaratdığı dəyişikliklərə uyğun dövlət siyasəti üçün dəlilə əsaslanan tövsiyələr paketi. Bu sənəd kadr siyasəti, reskilling proqramları, normativ baza və sektorlararası koordinasiya üzrə qərar verən qurumlar üçün praktik yol xəritəsi təqdim edir.
Akademik Hesabat
Tədqiqat nəticələri əsasında beynəlxalq və yerli “peer reviewed” elmi jurnallarda dərc olunacaq məqalələr. Bu hesabat Azərbaycanın İT əmək bazarında AI-in rolu haqqında ilk genişmiqyaslı empirik bilik bazasını formalaşdıracaq.
İnteraktiv Panel
Toplanmış məlumatların vizual analizi üçün açıq ictimai panel. İstifadəçilər peşə tələblərinin dəyişməsi, bacarıq boşluqları, AI intensivliyi və avtomatlaşma səviyyəsi kimi göstəriciləri real zaman interfeysində araşdıra biləcək.
Tədris Tövsiyələri
Ali təhsil müəssisələri üçün kurikulumların yenilənməsi üzrə təlim modulları və bacarıq çərçivəsi. Bu paket universitetlərə İT və AI ilə əlaqəli fənləri əmək bazarının yeni tələblərinə uyğunlaşdırmaq üçün konkret istiqamətlər təqdim edir.
Layihəyə Töhfə Verin
Sorğuda iştirak edərək və ya komandamızla əlaqə saxlayaraq bu mühüm tədqiqata dəstək ola bilərsiniz.